Seria wykładów i spotkań online z przedstawicielami ludności rdzennej z Północno-Zachodniego Wybrzeża Kanady

W imieniu dr hab. Eugenii Sojki i zespołu badawczego Trans-Indigena mamy wielką przyjemność zaprosić Państwa na serię wykładów i spotkań online na platformie Zoom. Poniżej znajdą Państwo opis i harmonogram wydarzeń przesłany do nas przez organizatorów.

Od 30 listopada do 20 grudnia 2023 roku w formie online na platformie Zoom odbędzie się seria wykładów i spotkań online z przedstawicielami ludności rdzennej z Północno-Zachodniego Wybrzeża Kanady. Wykłady wygłoszą dr Mique’l Dangeli (Tsimshian Nation of Metlakatla, Alaska) oraz Andy Wilson (Naród Haida) z Kolumbii Brytyjskiej w Kanadzie, którzy przyjęli zaproszenie dr hab. Eugenii Sojki oraz zespołu badawczego Trans-Indigena – międzynarodowe studia nad artystycznymi ekspresjami kultur lokalnych i rdzennych oraz mniejszości kulturowych Instytutu Nauk o Kulturze Uniwersytetu Śląskiego.

Wykłady poświęcone będą rdzennym kulturom Północno-Zachodniego Wybrzeża Kanady oraz archipelagu Haida Gwaii, ze szczególnym naciskiem na dekolonialną historię tych regionów i suwerenność kulturową. Badacze będą omawiali rdzenne sztuki performatywne i wizualne jako alternatywne formy odzyskiwania, zdobywania i przekazywania wiedzy.

Oba wydarzenia stanowią ważny element badań oraz dydaktyki dotyczącej znaczenia i roli humanistyki indygenicznej (Indigenous Humanities) we współczesnym świecie – humanistyki zaangażowanej, transformacyjnej, promującej podejście holistyczne, respektującej alternatywne sposoby poznania. Celem wykładów jest również zachęcenie do autokrytycznej transkulturowej refleksji i pozytywnego waloryzowania dziedzictwa własnej lokalnej kultury.

Harmonogram spotkań – wykłady dr Mique’l Dangeli

30 listopada (czwartek), 10:00-11:30
Contemporarily Traditional/Traditionally Contemporary: Dramaturgical Process of the Ridicule Dance and assertions of dancing Sovereignty in the work of the Git Hayetsk Dancers  [„Współczesność tradycji / tradycyjność współczesności. Dramaturgiczny proces Tańca Ośmieszającego i manifestacja suwerenności tańca w twórczości tancerzy Git Hayetsk”]

7 grudnia (czwartek), 18:00-19:30 | ZOOM LINK ID: 956 6989 4750 | KOD: 731037
Dancing Our Archive: Bringing to Life the Photography of Tsimshian First Nations Benjamin Alfred Haldane [„Taniec jako archiwum. Ożywienie fotografii Benjamia Alfreda Haldane’a reprezentującego Pierwsze Narody Tsimshian”]

14 grudnia (czwartek), 18:00-19:30 | ZOOM LINK ID: 976 7286 2285 | KOD: 941173
Dancing Sovereignty: Politics and Protocol in Northwest Coast First Nations Dance  [„Suwerenność tańca: polityka i protokół w tańcu Pierwszych Narodów Północno-Zachodniego Wybrzeża Kanady”]

Harmonogram spotkań – wykłady Andy’ego Wilsona

7 grudnia (czwartek), 10:00-11:30 | ZOOM LINK ID: 919 7441 1646 | KOD: 275408
Residential schools, Indian Schools and Indian Hospitals  – colonial legacies [„Szkoły rezydencjalne, dzienne szkoły dla Indian oraz szpitale dla Indian”]

13 grudnia (środa), 18:00-19:30 | ZOOM LINK ID: 986 2815 6094 | KOD: 030583
Revival of Haida Culture: Canoe Journeys and Haida Heritage Sites [„Odrodzenie kultury Haida: wyprawy tradycyjnymi oceanicznymi kajakami oraz miejsca dziedzictwa kulturowego społeczności Haida”]

20 grudnia (środa), 18:00-19:30 | ZOOM LINK ID: 936 1446 1942 | KOD: 452391    
Repatriation of the Remains and Artefacts of  Haida Ancestors and the Canadian Reconciliation Policy with Indigenous People – Cultural Dilemmas [„Repatriacja szczątków przodków i kulturowych przedmiotów narodu Haida a polityka pojednania Kanady z ludnością rdzenną – dylematy kulturowe”]

Mique’l Dangeli

Dr Mique’l Dangeli pochodzi z narodu Tsimshian z Metlakatla na Alasce; urodziła się i  wychowała w rezerwacie indiańskim na wyspie Annette. Jest  profesorką w School of Creative Arts na University of the Fraser Valley w Abbotsford w Kolumbii Brytyjskiej w Kanadzie. Specjalizuje się w  rdzennych sztukach performatywnych, fotografii i rewitalizacji językowej; bada problematykę odrodzenia kulturowego i suwerenności kulturowej, rdzennych protokołów, dekolonizacji oraz rdzennej własności kulturowej.  Jest również  tancerką, choreografką i kuratorką. Jej badania pokazują, iż rdzenne procesy twórcze są praktykami i aktami suwerenności. Analizując rdzenne tańce, dr Dangeli mówi o „suwerenności tańca”, który manifestuje przynależność kulturową, wprowadza w życie rdzenny protokół, potwierdza alternatywne epistemologie, prawo do ziemi i dziedziczne przywileje rdzennej ludności. Jako jedna z najmłodszych osób posługujących się  językiem Sm’algya̱x na poziomie zaawansowanym, opracowuje programy nauczania oraz sama uczy tego języka zarówno na kursach skierowanych do społeczności rdzennych, jak i na uniwersytecie. Jest również mentorką uczniów i nauczycieli zaangażowanych zarówno w naukę tego języka, jak i tworzenie programów nauczania od przedszkola do szkoły średniej.

Zaangażowanie dr Dangeli w rewitalizację języka Sm’algya̱x jest podstawą jej praktyki artystycznej w rodzinnej grupie tanecznej Git Hayetsk Dancers, którą od 2003 roku  prowadzi ze swoim mężem, artystą i rzeźbiarzem Mike’m Dangeli (Naród Nisga’a). Zespół Git Hayetsk Dancers jest znaną w Ameryce Północnej grupą taneczną specjalizującą się w dawnych oraz nowo tworzonych pieśniach i tańcach z maskami Pierwszych Narodów Północno-Zachodniego Wybrzeża Kanady. Zespół ten prezentował swoją twórczość m. innymi w Gibney Dance Center w Nowym Jorku, National Art Centre w Ottawie, National Museum of the American Indian w Waszyngtonie i wielu innych centrach kultury oraz uniwersytetach.  Dr Dangeli  była artystką-rezydentką w zespole Marrugeku, jednym z najbardziej cenionych przez krytyków australijskich zespołów tańca rdzennego i interkulturowego. Podczas pobytu w Gadigal Country (znanym również jako Sydney) była także stypendystką w Powerhouse Museum, gdzie prowadziła badania nad historią tańca w zbiorach twórczości Pierwszych Narodów.

Andy Wilson

Andy Wilson jest synem wodza Skedansa z narodu Haida. Urodził się w wielodzietnej rodzinie w miejscowości Skidegate. Od najmłodszych lat wartości i kultura narodu Haida kształtowały jego tożsamość. Wzrastał w kulturze Haida, ale przeżył traumę jako uczeń dziennej szkoły dla Indian (Indian Day School) oraz doświadczył wielu innych negatywnych następstw kolonialnej polityki rządu kanadyjskiego w stosunku do ludności rdzennej. Od późnych lat 70-tych XX wieku Andy Wilson odgrywa kluczową rolę w rewitalizacji kultury i sztuki Haida; zaangażowany był między innymi w program Haida Gwaii Watchmen [Strażnicy Haida Gwaii], którego celem jest ochrona dziedzictwa kulturowego i naturalnego narodu Haida na terenach znajdujących się obecnie w granicach Rezerwatu Parku Narodowego Gwaii Haanas. Był dyrektorem Fundacji Billa Reida, prezesem Maratonu “Totem to Totem” oraz organizatorem wypraw i wyścigów tradycyjnymi kajakami oceanicznymi (budowanymi z jednego ogromnego drzewa cedrowego), które są integralną częścią kultury Haida. Uczestniczył m. in. w wyprawach z Haida Gwaii do Hydaburg na Alasce, z Vancouver do Haida Gwaii oraz w tygodniowej wyprawie odbywającej się na Sekwanie we Francji.

Jako aktywista kulturowy jest zaangażowany w prace Komitetu Repatriacyjnego Haida, zajmującego się procesem repatriacji  szczątków przodków narodu Haida, z muzeów, uniwersytetów i prywatnych kolekcji w Kanadzie, Stanach Zjednoczonych i Europie. Odzyskał też utraconą wiedzę dotyczącą sztuki tworzenia drewnianych skrzyń o różnym przeznaczeniu, które są charakterystyczne dla społeczności północno-zachodniego wybrzeża Kanady (bentwood boxes). Skrzynie te przygotowuje się z jednej deski cedrowego drewna, którą poddaje się długiemu procesowi zmiękczania pod wpływem pary. Wiedzę o tej tradycyjnej metodzie zdobył od starszyzny, dzięki czemu wykonał setki skrzyń ozdobionych wzorami typowymi dla rdzennej sztuki Haida, przyczyniając się do jej rewitalizacji. Od lat przekazuje tę wiedzę młodzieży w organizowanych przez siebie warsztatach. Andy Wilson ceniony jest jako mediator kulturowy oraz ambasador kultury Haida, wygłasza wykłady na uniwersytetach i konferencjach w Kanadzie,  USA i w Europie;  jest też tłumaczem kulturowym dla filmowców,  dygnitarzy, urzędników państwowych i naukowców, którzy odwiedzają Haida Gwaii. Przekazuje swoją wiedzę o kulturze i historii narodu Haida w filmach dokumentalnych oraz w wywiadach radiowych i telewizyjnych.

Więcej informacji można znaleźć na stronach:

Andy Wilson na Facebooku:   https://www.facebook.com/andyskidegate

Haida Nation: https://www.haidanation.ca/haida-nation

Rezerwat Parku Narodowego Gwaii Haanas: https://parks.canada.ca/pn-np/bc/gwaiihaanas

Film dokumentalny z udziałem Andy’ego Wilsona: Stolen Spirits of Haida Gwaii: https://vimeo.com/243190452 (1:13:12)